تحلیلی در مورد نظام پزشکی و انتخابات آن

✍️دکتر نادر اربابی

پزشکان و جامعه درمانی ما امروز با مشکلات عدیده‌ای دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ مشکلاتی که اغلب شاغلین این حرفه کم‌وبیش از آن آگاهند. مشکلات پزشکان ایرانی نیز، همچون دیگر گروه‌های نخبگان ریشه‌های مختلفی در جامعه فرهنگ سیاست و اقتصاد دارد.

فارغ از عوامل بیرونی و دخیل در ایجاد این مشکلات، همت و ارادهٔ خود پزشکان است که می‌تواند تغییر به سمت بهبود و بهتر شدن اوضاع را رقم بزند. همان‌طور که اقبال و ادبار ملت‌ها بیش از هر چیز تابع تلاش و کوشش مردمان سازندهٔ آن ملت است و سرنوشت آن‌هاست که توسط خودشان رقم می‌خورد، مشکلات جامعه درمانی نیز جدا و بی‌ارتباط با سایر معضلات کشور، جامعه و ملت ما نیست!

در نتیجه، گرچه عوامل زیادی باعث شده‌اند مشکلات فراوانی به‌ویژه پیش روی پزشکان جوان‌تر باشد، اما راهی بهتر از مشارکت تک‌تک آن‌ها در تغییر این اتمسفر نامطلوب وجود ندارد.

از این منظر، سازمان نظام پزشکی، علی‌رغم فرازونشیب‌هایی که گذرانده و اقتدار و نفوذی که در طول تاریخ خود از دست داده است، هنوز هم می‌تواند به‌عنوان یک سازمان مردم‌نهاد (NGO) نقش حیاتی ایفا کند؛ به شرطی که متولیان اصلی‌اش (یعنی ما پزشکان) خواهان آن باشند تا در مسیر تحول مثبت شرایط نقش‌آفرینی کند.

اگر بپذیریم یکی از مشکلات بنیادین ما به‌عنوان جامعه‌ای که هنوز در حال گذار از جهان قدیم به جهان جدید است، ایستادن در زمین بایری است که در آن، مفاهیمی چون مشارکت، همکاری، همدلی، تحمل و مدارا به بهانه‌های مختلف جایگاهی ندارند، آنگاه خواهیم پذیرفت که مشکلات کلان سیاسی و اقتصادی ما نیز در همین خاک کم‌بهره ریشه دارند.!اگر قرار باشد از این زاویه به کارکرد نظام پزشکی نگاه کنیم، بهتر معلوم می‌شود که این نهاد در این راه سخت و باریک چه کمکی می‌تواند به ما برساند.

به نظر نگارنده، مادر مشکلات سیاسی و اقتصادی ما، مساله فرهنگی است. فرهنگی که استبدادزده و مشارکت‌گریز است؛ فرهنگی که هنوز به‌جای ضوابط، دل در گرو روابط دارد و به‌جای جامعه‌گرایی، میل به سمت قبیله‌گرایی دارد؛ فرهنگی که حرمت واقعی انسان (حتی علی‌رغم ادعای دین‌داری افراد آن) پاس داشته نمی‌شود.

اگر نگاه فوق را به سازمانی چون نظام پزشکی که بر پایهٔ رأی پزشکان واقع شده است داشته باشیم، اهمیت اصلی آن، لااقل در آنچه به پزشکان مربوط است، معلوم می‌شود:

جامعه پزشکان نیز مانند سایر اقشار جامعه، تحت تأثیر همین فرهنگ استبدادزده و مشارکت‌گریز است. انحصارطلبی پیدا و پنهان، این جامعه را نیز آلوده کرده است؛ به‌ویژه آنجا که پای منافع، مال و ثروت به میان می‌آید، اختلاف‌ها بیشتر و انحصارطلبی‌ها آشکارتر می‌شوند.

مسئلهٔ زیبایی و استتیک را باید از این دریچه دید. نه تنها از این منظر اختلافات متخصصین پوست با پزشکان عمومی، جراحان پلاستیک با متخصصین پوست، و متخصصین رادیولوژی با متخصصین زنان درک می‌شود، بلکه حتی اینکه چرا کار به جایی کشیده که آرایشگر در آرایشگاهش با جسارت تمام اقدام به جراحی می‌کند، از این منظر بهتر معلوم می‌شود!

کارکرد بنیادی که نظام پزشکی می‌تواند برای ما پزشکان داشته باشد، این است که ما را به‌جای تلاش در جهت انحصارگرایی، به سمت تسلیم به نظر اکثریت سوق دهد. ما را متوجه سازد که فقط با رعایت دموکراتیک و مشارکت‌جویانه حقوق یکدیگر است که می‌توان در مقابل حقوق پایمال‌شدهٔ پزشکان در بیرون از صنف ایستاد.

به‌جز این، فرهنگ مشارکت‌محور، نگاه ما را از منافع انحصاری و خودخواهانه فردی، گروهی و صنفی به سمت منافع جمعی می‌برد؛ جایی که قلب واقعی پیشرفت آنجا می‌تپد.

چنین نظام پزشکی همزمان هم میتواند در استیفای حقوق صنفی کامیاب باشد هم عاملی در پیشبرد اهداف عالی جامعه و فرهنگ باشد هم راه توسعه را هموار سازد.

لینک مطلب در تلگرام